Cà phê lần đầu gia nhập “câu lạc bộ” 8 tỷ USD

Bất chấp những biến động phức tạp của thị trường thế giới, năm 2025 xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam vẫn đạt kỷ lục với tổng kim ngạch 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước. Trong đó, nông sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 37,25 tỷ USD.

Đáng chú ý, Việt Nam duy trì 10 nhóm hàng nông sản có kim ngạch trên 1 tỷ USD, đặc biệt có 3 nhóm vượt mốc 8 tỷ USD, gồm sản phẩm gỗ (17,3 tỷ USD), rau quả (8,6 tỷ USD) và cà phê (8,5 tỷ USD). Đây là lần đầu tiên cà phê vượt xa mục tiêu 6 tỷ USD đặt ra cho năm 2030, ghi dấu bước bứt phá mang tính lịch sử của ngành.
Theo số liệu niên vụ 2024/2025, Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới với tổng diện tích đạt 710.590 ha, trong đó diện tích cho thu hoạch là 647.600 ha.

Trong năm 2025, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt trên 1,5 triệu tấn, mang về hơn 8,5 tỷ USD. Bên cạnh tác động từ giá cà phê thế giới duy trì ở mức cao, yếu tố mang tính nền tảng là sự gia tăng nội lực của sản xuất trong nước.

Nhờ các chương trình tái canh, ghép cải tạo vườn, năng suất bình quân cà phê Việt Nam đã vượt 3 tấn/ha, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Đồng thời, chế biến sâu được đẩy mạnh, đưa kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến lên gần 1,4 tỷ USD.

Việc chủ động đáp ứng Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) và được xếp vào nhóm quốc gia rủi ro thấp cũng góp phần nâng cao uy tín, mở rộng dư địa thị trường cho cà phê Việt Nam.

Chủ động chọn tạo giống cà phê thích ứng biến đổi khí hậu

Trong khi xuất khẩu tăng trưởng mạnh, sản xuất cà phê Tây Nguyên lại đang chịu sức ép lớn từ biến đổi khí hậu. Nhiệt độ tăng, số ngày nắng nóng kéo dài, lượng mưa mùa khô suy giảm khiến nguy cơ hạn hán và thiếu nước tưới ngày càng rõ nét.

Trước thực tế đó, từ năm 2012, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) đã triển khai nghiên cứu chọn tạo các giống cà phê thích ứng với điều kiện khô hạn. Kết quả từ đề tài “Nghiên cứu chọn tạo giống cà phê năng suất, chất lượng cao, chịu hạn phục vụ sản xuất cà phê bền vững” cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Theo bà Đinh Thị Tiếu Oanh, giống cà phê chịu hạn mới thể hiện ưu thế rõ rệt về tiết kiệm nước nhưng vẫn giữ ổn định năng suất. Giống cà phê được lai tạo từ nguồn gen chịu hạn nhập nội cho năng suất trung bình 4–4,5 tấn nhân/ha - cao hơn nhiều giống đại trà hiện nay, tán gọn, cành khỏe, có thể trồng mật độ dày.

Đáng chú ý, giống cà phê chịu hạn mới được lai tạo cho tỷ lệ nhân cao, hạt lớn, dễ thu hái, chất lượng đạt trên 80 điểm, phù hợp chế biến cà phê chất lượng cao. Hiện giống đang được khảo nghiệm diện rộng tại Gia Lai và Lâm Đồng.

Theo các chuyên gia, việc chọn tạo thành công hai nhóm giống cà phê mới – chịu hạn và năng suất cao – là bước đi quan trọng, góp phần nâng cao khả năng thích ứng, tiết kiệm tài nguyên nước và hướng tới phát triển ngành cà phê Việt Nam bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.