Cây trồng đồng loạt mất mùa

Thời điểm này, nhiều loại cây trồng chủ lực trên địa bàn tỉnh như: xoài, điều, chuối… đều đang vào vụ thu hoạch. Năm nay ghi nhận sự mất mùa đồng loạt của nhiều loại cây trồng gây thiệt hại nặng nề cho nông dân. Ảnh hưởng này còn tiếp tục kéo dài, đặc biệt, đợt mưa trái mùa lớn xuất hiện gần đây vào thời điểm nhiều vùng trồng điều, trồng sầu riêng đang vào giai đoạn ra hoa, kết trái non, dự báo tình trạng mất mùa, giảm năng suất còn tiếp tục ảnh hưởng trên diện rộng với nhiều loại cây trồng chủ lực, có giá trị kinh tế cao khác.

Xoài là cây chủ lực của tỉnh Đồng Nai. Vụ thu hoạch chính của cây trồng này thường kéo dài từ tháng 3 đến tháng 5. Nhưng nhờ giỏi kinh nghiệm, nhiều nông dân thường xử lý phân, thuốc làm xoài nghịch vụ cho thu hoạch vào trước Tết Nguyên đán hàng năm, thời điểm giá xoài thường cao nhất trong năm do nhu cầu tiêu thụ loại trái cây này ở cả thị trường nội địa và xuất khẩu đều tăng cao. Nhưng năm nay, do mưa trái mùa xuất hiện thất thường với các đợt mưa lớn liên tục khiến nhà vườn gần như mất trắng vụ xoài nghịch vụ.

Trước tình hình thời tiết thay đổi bất thường, canh tác nông nghiệp truyền thống dựa trên đất ngày càng đối mặt với nhiều thách thức, nông dân trên địa bàn tỉnh quan tâm đầu tư công nghệ cao với nhiều giải pháp canh tác mới như: trồng cây trên giá thể, trồng cây thủy canh… Cây được trồng trong nhà màng, nhà kính phát triển ổn định quanh năm vì không bị ảnh hưởng bởi mưa nắng thất thường.

Ông Nguyễn Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Thương mại dịch vụ nông nghiệp cây xoài Xuân Trường nhận xét: Địa phương phát triển được vùng chuyên canh trồng đặc sản xoài cát Hòa Lộc. Nông dân trồng xoài tại địa phương giàu kinh nghiệm nên thường đầu tư làm xoài nghịch vụ. Theo đó, từ Noel trở đi, nông dân trồng xoài phấn khởi vào vụ thu hoạch vì xoài trúng mùa, cho thu hoạch với sản lượng lớn, bán được với giá cao. Nhưng từ cuối năm 2025 đến nay, thời tiết liên tục xuất hiện những đợt mưa trái mùa lớn kèm những đợt thời tiết lạnh thất thường khiến xoài nghịch vụ mất mùa nặng. Nông dân bỏ của, bỏ công xử lý phân, thuốc nhiều đợt với kỳ vọng vẫn có thu hoạch nhưng đều thất bại. Theo đó, chi phí đầu tư tăng cao hơn hẳn mọi năm mà vẫn mất mùa khiến thiệt hại nông dân cũng càng lớn. 

Thất thu, mất mùa cũng là tình trạng chung với cây điều, cây trồng có diện tích lớn nhất tỉnh cũng đang vào mùa thu hoạch. Ông Nguyễn Phát, chủ vựa thu mua nông sản tại xã Xuân Lộc cho biết: Thời điểm này mọi năm, vựa thu mua đã tấp nập xe chở điều đến bán nhưng hiện chỉ mới lác đác vì điều mất mùa nặng. Nhiều nhà vườn lượng trái ít nên nhặt điều sợ không đủ bù công thu hoạch. Giá điều năm nay cao hơn so với năm ngoái nhưng nông dân không được hưởng lợi. 

Ứng phó với biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu là nguyên nhân khiến thời tiết ngày càng cực đoan. Sản xuất nông nghiệp cũng phải thay đổi để thích ứng với tình hình mới. Trong đó, ứng dụng công nghệ cao, đầu tư máy móc, thiết bị vào sản xuất được cho là giải pháp hữu hiệu.

Trong đó, các doanh nghiệp, chủ trang trại lớn có điều kiện ứng dụng công nghệ hiện đại để tạo môi trường thuận lợi nhất cho cây trồng phát triển, giảm thiểu ảnh hưởng từ thời tiết cực đoan.

Tiêu biểu, Queen Farm Việt Nam tại xã Phước Sơn là trang trại đi tiên phong trên địa bàn tỉnh ứng dụng đồng bộ công nghệ cao từ quy trình kỹ thuật, quản lý vận hành, quản lý chất lượng, quản lý vườn cây thông qua bản đồ điện tử… Để bảo vệ cây trồng phát triển tốt trong điều kiện thời tiết thất thường do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, trang trại này đang ứng dụng các công nghệ vào quy trình chăm sóc cây sầu riêng như: tưới thông minh, bón phân tự động; công nghệ UAV drone viễn thám, giúp phát hiện và xử lý kịp thời sâu bệnh; sử dụng NBIoT và cảm biến đo lường giúp kiểm soát các chỉ tiêu quan trọng…

Ông Nguyễn Thế Tùng, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Queen Farm Việt Nam cho biết: Nhờ ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào canh tác, mỗi cây sầu riêng của chúng tôi đều có mã số định danh riêng, thông qua định danh, từng cây trồng, từng hàng cây được quản lý chặt chẽ. Tất cả mọi công đoạn chăm sóc, theo dõi đều được số hóa, nhật ký canh tác cũng bằng điện tử để quản lý chặt, biết rõ lượng phân, thuốc sử dụng trên cây trồng suốt cả quá trình cây sinh trưởng.

Theo ông Tùng, việc dự báo thời tiết của Việt Nam đã rất tốt, nông dân phải chủ động theo dõi dự báo thời tiết, nắm rõ thông tin về độ ẩm, độ lạnh, thời điểm nào có thể xuất hiện mưa… Đặc biệt, giai đoạn cây trồng đang ra hoa, đậu trái, khi biết sẽ có mưa, nhà vườn phải chủ động tưới cho vườn cây cùng lúc với mưa, bổ sung vào đất những chất để dung hòa độ axit của nước mưa thì cây trồng mới không bị sốc, bị ảnh hưởng. Nhưng cái gốc của vấn đề là suốt quá trình trồng, chăm sóc vườn cây, Queen Farm ứng dụng những quy trình tiên tiến tự sản xuất phân hữu cơ vi sinh, công nghệ vi sinh theo hướng sản xuất xanh, tuần hoàn để đảm bảo đất khỏe, cây khỏe thì sẽ có sức để phát triển, để kháng sâu bệnh dù điều kiện thời tiết không thuận lợi.

Không chỉ doanh nghiệp, trang trại lớn, nhiều nông dân trên địa bàn tỉnh cũng đã mạnh dạn đưa công nghệ ra đồng phục vụ sản xuất, ứng phó với biến đổi khí hậu. Phổ biến nhất là đầu tư hệ thống tưới nước, bón phân tự động. Đến nay, toàn tỉnh có gần 60 ngàn hécta cây trồng ứng dụng hệ thống tưới nước tiết kiệm. Mô hình nông nghiệp công nghệ cao cũng được nhân rộng trên địa bàn tỉnh. Tổ trưởng Tổ hợp tác sầu riêng Chính Đức (ở xã Sông Ray) Trần Văn Đức chia sẻ: Nông dân tại địa phương không chỉ ứng dụng công nghệ tưới nước, bón phân tự động mà còn đầu tư thiết bị máy bay không người lái trong phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân trong chăm sóc cây trồng. Giải pháp này đảm bảo tính kịp thời trong xử lý sâu bệnh trên cây trồng, giúp phòng bệnh hiệu quả.            

Bình Nguyên